БЕЛАРУС № 570 за ліпень 2010 г.   

 

Новая кніга

 

   Аўтар “Origins of Byelorussian seals” і “Вытокі беларускіх пячатак” (абедзьве – Кліўленд, 1986), успамінаў “Свайго лёсу не мінеш” (Вільня, 2006) выдаў новую кнігу, што, калі лічыць па назьве, ёсьць пэўным падсумаваньнем  ранейшых – “Нумізматыка. Сфрагістыка. Успаміны” (Мінск, 2010). Але гэта пакуль не разгорнеш яе.

   Першыя два разьдзелы – фактычны перадрук напрацовак ранейшага, ацэньваць які мусіць спэцыяліст. Для чытача паспалітага разьдзел пра пячаткі яшчэ можа быць цікавым, бо зроблены ён у выглядзе артыкулаў; а вось з манэтамі – горай. Бо самы большы па памеры разьдзел уяўляе сабою просты пералік месцаў з пазначэньнем, дзе й калі была знойдзеная такая ці гэткая манэта. І хоць ёсьць тут і бібліяграфія, і спасылкі, і нават індэкс, усё адно складана зразумець, што з гэтым мусіш рабіць – пры адсутнасьці хоць якога аўтарскага тлумачэньня, аўтарскай прадмовы. І наколькі гэта дадае новага да саліднай “Энцыкляпэдыі археалогіі і нумізматыкі Беларусі”, да клясычных працаў нябожчыка В. Рабцэвіча?

   Але калі зьбянтэжанасьць ад першых разьдзелаў тлумачыш сабе ўласнай непадрыхтаванасьцю, дык, разгарнуўшы трэйці, міжволі пачынаеш шукаць імя рэдактара. Яго няма, пазначаны толькі адказны за выпуск Сяргей Чыгрын. Відаць, да яго й прэтэнзіі.

   Бо першы з трох матэрыялаў, зьмешчаных ва “Ўспамінах”, называецца “Нязьдзейсьненая мара” і прысьвечаны ён… князю Вітаўту. З пашанаю стаўлюся да зуброў нашае эміграцыі, але ўсё-ж ня гэткія яны старыя!

   Два апошнія матэрыялы – “Першы візыт у Менск” і “Часапіс “Полацак” і ягоны лёс”. Напэўна, нямала хто памятае той адкрыты ліст, што ў 1994 г. рассылаў М. Белямук – пра “Полацак”, сваркі ў рэдкалегіі, і т. п. Пакідаў ён непрыемны прысмак. Гэтае адчуваньне ўзгадалася, бо “ўспамін” ёсьць тым самым лістом, бадай бязь зьменаў. Даючы веры аўтару што да асобаў С. і А. Белых, усё-ж разумееш, што праўда ніколі не бывае на адным баку, і каб высьветліць, што прывяло да заняпаду часапісу, трэба было-б выслухаць і другі бок.

   А што М. Белямук не заўсёды бывае пасьлядоўным і лягічным, вынікае хоць-бы зь ягоных закідаў у бок Беларускага Інстытуту Навукі й Мастацтва, які нібыта байкатаваў часапіс. І там-жа пералічвае аўтараў часапісу, сярод якіх ня больш, ня менш аж 18 сябраў БІНіМу ўлучна з В. Тумашам! Дай Божа кожнаму выданьню гэткі “байкот”.

   Але трэба думаць, што чытачы знойдуць для сябе ўсё-ж цікавае ў гэтай кнізе. Напрыклад, для мяне шчыротаю стаўся факт, што на пачатку 1990-х г.г. (М. Белямук не ўдакладняе, калі менавіта) на запросіны госьцяў зь Беларусі й Беласточчыны на Сустрэчу Беларусаў у Кліўлэньдзе было выдаткавана 80.000 даляраў! Дарэчы, цікава, што далёка ня ўсе зь іх вярнуліся дахаты (М. Белямук і тут падае ці ня поўны сьпіс).

Піліп Канапельскі