E-KRAMA.COM - нашая старонка ў Нью-Ёрку

Электронная крама <> Бюлетэнь "Весткі й Паведамленьні" <> Альманах "Беларус" <> Архіў газэты "Беларус"
Галоўная Навіны Абвесткі Крама "Весткі й Паведамленьні" "Рубікон" Альманах "Беларус" Архіў газэты "Беларус" Кантакты
undefined


№ 9 (667) за верасень 2021 г.


       

Сустрэчы са Сьвятланай Ціханоўскай у Нью-Ёрку
     

      У нядзелю, 25 ліпеня, у Нью-Ёрку адбылося некалькі сустрэчаў прадстаўнікоў беларускай гра­мады са Сьвятланай Ціханоўскай, што лічыцца пераможцаю прэзыдэнціх выба­раў у Беларусі ў 2020 годзе, якая змуша­ная была пераехаць у Вільню. Першай была сустрэча з парафіянамі Сабору Сьв. Кірылы Тураўскага ў Брукліне. Перад сустрэчай пытаньні можна было пісьмо­ва падаць арганізатарам сустрэчы, якія дзеля эканоміі часу згрупавалі іх, каб не было паўтарэньняў. Роўна ў прызначаны час прыехала высокая госьця, яна падня­лася наверх, і царкоўны хор засьпяваў “Дай Божа сто год”. Дыякан сп. Мікола Шчэрба правёў па царкоўнай залі й паказаў абразы й іншыя рэчы, коратка распавёў пра гіс­торыю Сабору. С. Ціханоўская выглядае акурат як на відэа і на фатаздымках, у вочы перш кіда­юцца чорныя бровы і вочы, і чульлівыя вусны, густоўная фры­зура. Вяла сустрэчу сп-ня Наста Ільліна. Затым сп. Шчэр­ба прачытаў ліст ад Расьціслава Гарошкі. Парафіянка сп-ня Але­на Радзеўская выступіла з ка­роткім словам пра гісторыю БАПЦ і выказвала ад сябраў па­рафіі спадзеў, што ў новай, вольнай Беларусі БАПЦ будзе зарэгістраваная, бо цяпер лука­шысты трымаюць аўтакефалію пад забаронай.

      Затым з прамоваю да пры­сутных па-беларуску зьвярну­лася Сьвятлана Ціханоўская. Пачала яна словамі: “Дарагія мае і родныя! Бо тут, на адлег­ласьці, пачынаеш разумець, што мы – сям’я, мы – свае. Нас яднае бяда, і змаганьне.”  Затым прамоўца адзначыла, што пача­лося ўтварэньне нацыі на нашых вачох, адбываецца цуд. Яна распавяла пра свае візыты ў замежжы. Яе падзіўляе адкры­тасьць і даступнасьць дэмакратычнай улады на Захадзе, яе празрыстасьць, справаздачнасьць. Сп. Ціханоўская зга­дала пра насычаны тыдзень, сустрэчы ў Дзярждэпартамэньце, інтэрвію, наве­даньне Бібліятэкі Кангрэсу, дзе паказалі беларускія выданьні. Выступоўца распа­вяла пра ўзмацненьне рэпрэсіяў, пра па­трэбу вызваленьня палітвязьняў. Потым прадстаўнікі гаспадароў сустрэчы пера­далі госьці падарункі, царкоўны калян­дар ды іншыя царкоўныя выданьні. Сп-ня Ала Орса-Рамана перадала Англа-бела­рускі слоўнік, кнігу пра фэстывалі ў Нью-Джэрзі аўтарства Янкі Запрудніка, а таксама кнігу “Беларусы ў ЗША” В. Кі­пеля з дэдыкацыяй. Сп-ня Ціханоўская з цікавасьцю агледзела і пагартала пада­рункі. Сп. В. Дворнік падараваў ёй зала­тыя вырабы: Пагоню, крыж Эўфрасіньні Полацкай на ланцужках.

      Затым пачалася сэсія пытаньняў і адказаў. Пытаньні пра “што думаеце пра роўнасьць ва ўладзе жанчынаў і пра пе­раадоленьне “патрыярхіі”. Адказ:  “Роў­ны ўдзел у змаганьні дасьць роўнасьць улады потым”. Пытаньне пра санкцыі – што гэта ўдарыць па простых людзях. Адказ: “Людзі пакутуюць не ад санкцы­яў, але ад рэпрэсіяў рэжыму. Наагул жа людзі просяць, каб аказалі больш сур’ёз­ны ціск”. Сп-ня Ільліна дадала пра неаб­ходнасьць тлумачыць людзям дзеяньні пакрокава, каб яны ведалі, што адбыва­ецца. Ціханоўская: “Санкцыі прывядуць да зьбядненьня, і выклічуць страйкі й падвышэньне актыўнасьці людзей”. Пы­таньне ці зьмяніла б яна нешта ў сваіх дзеяньнях 9 і 10 жніўня. “Я галасавала як і ўсе, тады чакалі ў штабе Бабарыкі. Сотні тысяч людзей выйшлі пасьля бара­ніць свае галасы”. Пра лідэрства: “Кож­ны бярэ адказнасьць на сябе, ня можам звальваць яе на некага. Была самааргані­зацыя. Пасьля некалькіх дзён людзі вы­ходзілі ўжо ня супраць несправядлівых вынікаў, а супраць гвалту. А што я зье­хала 10-га… А дзе б я змагла зрабіць бо­лей, за кратамі або тут? Тое, што ўста­лёўваюцца адносіны ў замежжы – вялікі крок наперад”. Пытаньне як бараніць су­вэрэнітэт, ці абмяркоўвалі гэта ў Амэры­цы: “Мы заўсёды кажам, што незалеж­насьць і сувэрэнітэт Беларусі не на про­даж. Ня ведаю, што робіцца за кулісамі лукашызму, але просім кожную краіну стаць гарантам нашай незалежнасьці. І заяўляем, што ўсе дамовы рэжыму, су­пярэчныя сувэрэнітэту, будуць скасава­ныя.” Пытаньне пра будучыню для бела­рускай мовы: “Якая мова будзе гучаць у вашым урадзе?” Адказ: “Беларуская мо­ва – гэта маркер сувэрэнітэту, і мусім бараніць мову гэтак, як баронім сувэрэ­нітэт. Але мы ня можа прымушаць лю­дзей размаўляць на мове. Павінны ад­наўляць вельмі паступова, каб былі за­дзейнічаныя школа, бацькі. Я жыла ў ба­булі 3 месяцы штогод, і гэта бадай вы­ключны ўжытак, рэшта году – у расей­скамоўным асяродзьдзі. Гэта ня наша віна, хоць мову трэба аднаўляць. У маёй каманьдзе вітаецца ўжываньне беларус­кай мовы, і людзі пераходзяць на яе. І калі ва ўрадзе па-беаруску – будзе толь­кі вітацца.” Пытаньне пра што сказалі б мужу Сяргею: “Што б я сказала Сяр­гею… Як раней гаварылі пра падтрымку адзін аднаго, але цяпер толькі аб здароўі, аб дзецях – не хочам, каб наша шчырае сумоўе было пры чу­жых. Калі раней ней­кія кра­нальныя рэчы ўзгадвалі, па­чуць­цёвыя, дык цяпер толькі суха, бо ня хо­чам, каб нехта слухаў. У сёнешняй Бе­ларусі амаль у кожнага ці сябар, ці сваяк пад рэпрэсіямі. Трэба тры­мацца, пакуль не перамо­жам.” 

      Пасьля сэсіі ўсе сабралі­ся ра­зам на групавы фата­здымак. Да Ці­ханоўскай па­дыходзілі людзі сфа­таграфа­вацца, пагаварыць. На тва­рах цікавасьць, усьмешкі, прыяз­насьць. Цёплае разьвітаньне на прыканцы. Затым у кулю­арах аб­меркаваньне ўражань­няў і апініі, што каб як была якая Марыя Ка­лесьнікава або Віктар Бабарыка, дык і слова беларускага не пачулі б. Агульнае ўражаньне ў боль­шасьці пазытыўнае. 

      Празь некалькі гадзінаў ад­бы­лася другая сустрэча ў Вагнар Парку на Ман­гэтане, на беразе нью-ёрскай затокі зь відам на Ста­тую Свабоды. На паляне са­браліся беларусы драпіраваныя ў нацыя­нальныя сьцягі. Стаяў намёцік, гука­ўзмацняльнікі. Наагул месца гэтае хіба самае найлепшае ў гора­дзе для такой су­стрэчы. Сабралася спора народу. Сп. Віталь Зайка вы­ступіў з інфармацыяй пра Згурта­ваньне “Пагоня”. Людзі ўжо паўставалі скрозь на лавы, шмат хто па­здымаў пе­рад тым абутак, так як (хіба наіўна) рабі­лі гэта суайчыньнікі пад час жнівеньскіх падзеяў у Менску. У на­тоў­пе была заў­важаная пісьменьніца Таць­цяна Заміроў­ская. Карэспандэнты з “Го­ласу Амэры­кі” бяруць інтэрвію ва ўдзельнікаў. На мосьце за палянай так­сама беларускія людзі, яны разгорнулі вялізны нацыя­нальны сьцяг. Наагул пры­емнае месца, вяртаюцца ўспаміны з канца 1990-х. Падышла кабета з Бабруй­ску і папытала пра арганізацыю “Па­гоня”. Ціханоў­ская будзе толькі а 4-й, яшчэ шмат часу.

      Натальля Ка вяла лятарэю, і вы­ступаў сп. Яўген Сокалаў з Бостану зь песьнямі пад гітару. Сустрэчу вёў сп. Віталь Самсонаў, што некалі выступаў на адным з сэмінара “Пагоні” аб вучобе і працы. Нарэшце ў атачэньні целахоўні­каў, як сапраўдная галава дзяржавы, зьявілася сп-ня Сьвятлана Ціха­ноўская ў саколцы “Страна для Жизни”, па-расейску. Прамова па-беларуску, пачы­наецца інакш чым у царкве: “Добры дзень, сябры! Добры дзень, Нью-Ёрк!”. Прамоўца распавяла, што быў цяжкі, але вельмі важны ты­дзень, яна і каманда правялі ў Вашынгтоне перамо­вы, якіх не было яшчэ ў гісторыі Бе­ла­русі, будуць працаваць з прадстаў­ні­камі арганізацыяў, якія могуць дапамагчы. Дадала яшчэ пра сваю паездку і пра зма­ганьне на Баць­каўшыне. Шруба­лёт тахкае ўвер­се. Па небе хма­ры, але і сон­ца вы­глядае. Прай­шоў карабель, даў гудкі й грама­да энтузіяс­тыч­на гук­нула ў ад­каз. Працяг – ад­казы на пы­таньні, без скрыпту, ужо па-ра­сейску. “Часта чую: у мінулым го­дзе мы сапраўды ста­лі белару­самі. Я разумею, пра што гэта! І насу­перак таму, што робіць рэ­жым, мы сапраўды ста­лі нацыяй, сталі сям’ёй, а ў сям’і клапо­цяц­ца адны пра аднаго. І таму мы мусім пад­трымліваць і змагацца за вызва­лень­не палітвязьняў, па­чынаючы з найпрос­тага – ма­ральнай пад­трымкі празь лісты й паштоўкі”. Пра санкцыі, што не­аб­ход­на на­класьці іх на прад­пры­емствы, якія зьяўляюца кашалькамі Лу­кашэнкі. Пы­таньні пра сілавікоў, чыноў­нікаў, ці ёсьць сыгналы аб пераходзе – яны не­за­даволеныя рэжымам, але ім страшна, яны ня могуць далучыцца. “Ра­ботаем, маральна давім, каб далучаліся”. Пы­таньне, што беларусы, якія застаюц­ца цяпер у Беларусі, могуць зрабіць? Мо­гуць быць валанцёрамі, наладжваць су­вязі, працаваць зь лекарамі, з працаўні­камі на заводах. Цяпер падтрымка – пі­саць лісты, проста бесконца пісаць, дапа­магать сем’ям палітзьняволеных. І ўлу­чацца ў барацьбу на прасторы інтэрнэту. “У нас там усё часьцей зьяўляюцца сьця­гі, гэта падымае ўсім настрой. На­лепкі, заклікі, надпісы – гэта маленькія крокі, але шмат значаць для ўсіх бела­русаў. Пасьля падзеяў жніўня-верасьня 2020 году беларусы ня вернуцца ў тую клет­ку. Хто што можа, той робіць. Без дыяс­пары мы не змаглі б рабіць тое, што ро­бім, дзякуй вам.” Адказ на пытаньне ці магла б су­стрэцца са сп. З. Пазьняком: “Гэты ча­лавек герой Беларусі, чалавек знака­вы, мы працуем на адну справу – дык ча­му не. З прыемнасьцю сустрэлася б”. Пра Расею: “Мяне заўсёды засмучае, што часьцяком, калі заходзіць гаворка пра Беларусь, дык заўсёды згадваецца так­сама і Расея. Мы не прыдатак Расеі, мы асобная краіна, са сваёй культурай, са сваёй спадчынай. І мы хацелі б, каб усе гэта ведалі. Але таксама мы не хаце­лі б ваяваць з Расеяй, а каб у нас былі доб­рыя адносіны”. 

      Таксама былі пытаньні пра тое, як яна змагаецца са стрэсамі і пераадольвае цяжар працы, ці бачыць сябе ў палітыцы пасьля правядзеньня справядлівых дэ­ма­­кратычных выбараў, і што хацела б ска­заць цяпер мужу Сяргею. Затым мно­гія ўдзельнікі мелі нагоду пагутарыць ко­рат­ка з госьцяй, прывітаць асабіста, аб­няць, перадаць падарункі. Сотні людзей з роз­ных штатаў ЗША з задавальненем кан­статавалі, што нашая сп-ня Ціхноў­ская робіць добрае ўражаньне й здоль­ная пра­цаваць на сваёй пасадзе.

      Наступным маршрутам падарожжа сп-ні Ціханоўскай будзе Каліфорнія, дзе яна сустрэнецца з прадстаўнікамі бела­рускай грамады ў Сан-Францыска і Лёс-Анджэлесе ( у Санта-Моніцы).

Віталь ЗАЙКА
Здымкі аўтара