E-KRAMA.COM - нашая старонка ў Нью-Ёрку

Электронная крама <> Бюлетэнь "Весткі й Паведамленьні" <> Альманах "Беларус" <> Архіў газэты "Беларус"
Галоўная Навіны Абвесткі Крама "Весткі й Паведамленьні" "Рубікон" Альманах "Беларус" Архіў газэты "Беларус" Кантакты

 

АПОШНІЯ ПАДЗЕІ

 

  

Мітынг у падтрымку журналістаў і прафсаюзаў

  

      У суботу, 11-га жніўня, на Юніан-Сквэр у Нью-Ёрку прайшоў мітынг  салідарнасьці з журналістамі і прафсаюзамі ў Беларусі, якія трапілі пад перасьлед і арышты ў выніку недаказаных абсурдных абвінавачаньняў. На гэтым тыдні пад прэтэкстам нібыта несанкцыянаванага доступу да зьместу інфармацыяў дзяржаўнай навінавай агенцыі БелТА былі арыштаваныя журналісты недзяржаўных мэдыя-парталу Тут-бай, навінавай агенцыі БелаПАН і газэты “Беларусы і Рынак”. Перад тым арыштоўваліся журналісты зь Белсату, некаторых іншых незалежных мэдыяў. Затрымліваліся блёгеры ў Горадні й Берасьці. Працяглы час блякаваўся сайт Хартыі-97.

      Днямі таксама распачаўся суд над прадстаўнікамі незалежнага прафсаюзу РЭП, сакратарка якога аказалася ўцягнутай у супрацоўніцтва са спэцслужбамі. На суд над кіраўніком прафсаюзу РЭП Генадзем Фядынічам і галоўным бугальтарам Ігарам Комлікам прыйшлі больш за 70 чалавек, якія выказвалі сваю падтрымку прафсаюзным дзеячам.

      Дзеля гэтага Згуртаваньне “Пагоня” падрыхтавала мітынг на Юніан-Сквэр у Нью-Ёрку, дзе ад другой паловы 19-га стагодзьдзя праходзілі традыцыйныя мітынгі прафсаюзаў, анархістаў, антываенных актывістаў, сацыялістаў ды іншых групаў, што спрабавала заявіць пра сябе ды зрабіць свой голас чутным. Беларусы выйшлі выказаць сваю салідарнасьць зь незалежнымі журналістамі й прафсаюзамі, якія зьяўляюцца часткаю грамадзянскай супольнасьці ў Беларусі, што знаходзяцца стала пад атакаю збоку ўладаў. Журналісты – дзеля аб’ектыўнага інфармаваньня аб падзеях у краіне, а незалежныя прафсаюзы – дзеля сапраўднага, а не папяровага, дбаньня пра дабрабыт працаўнікоў, у адрозьненьні ад дзяржаўных прафсаюзаў, што фактычна зьяўляюцца філіяй дзяржаўнай бюракратыі.

      Напачатку мітынгу, што прайшоў каля коннай статуі бацькізаснавальніка Злучаных Штатаў Джорджа Вашынгтона, удзельнікі зь бел-чырвона-белымі сьцягамі сталі паўкругам, трымаючы плякаты з надпісамі, у якіх падтрымлівалася дзейнасьць журналістаў і прафсаюзаў. Перад прысутнымі выступіў старшыня Беларуска-Амэрыканскага Згуртаваньня “Пагоня” сп. Віталь Зайка, ён распавёў пра апошнія падзеі ў Беларусі, ператрусы і арышты ў рэдакцыях незалежных мэдыяў, перасьлед прафсаюзу РЭП. Прамоўца адзначыў, што, нягледзячы на тое, што большасьць журналістаў ужо выпусьцілі на волю пасьля затрыманьня, сытуацыя са свабодаю слова і свабодаю друку ў краіне застаецца неспрыяльнай, сваволя сілавых структураў можа ў любы момант выліцца ў новыя рэпрэсіі й арышты, і менавіта таму так важна цяпер падтрымаць незалежныя мэдыі й прафсаюзы Беларусі.

      Затым перад прысутнымі выступіла сп-ня Яўгенія Васілеўская, яна сказала пра неабходнасьць падтрымаць свабоднае слова і дэмакратыю ў Беларусі, а таксама адзначыла, што тут, ва ўмовах свабоды і павагі да правоў чалавека, мы маем мажлівасьць выказаць сваю салідарнасьць з тымі, хто дзейнічае ва ўмовах несвабоды, і заявіць пратэст супраць перасьледу і рэпрэсіяў. “Ня трэба баяцца і саромецца. Тут, у ЗША, мы маем усе ўмовы для нармальнага самастойнага жыцьця, дык ня будзем забывацца на тых, каму патрэбная нашая дапамога”.

      Затым удзельнікі акцыі хадзілі па пляцы перад помнікам Вашынгтону, выгукаючы лёзунгі і заяўляючы ў мэгафон для прысутнай амэрыканскай публікі аб мэтах акцыі. Напрыканцы прагучэлі гімны “Магутны Божа”, “Мы выйдзем шчыльнымі радамі” і песьня “Грай! Шукай!” Імпрэза таксама стала нагодаю для знаёмстваў, наладжваньня стасункаў і калегаваньня сярод землякоў.

Віталь ЗАЙКА

 

 

  

  

Жнівеньскі сход-пікнік Згуртаваньня “Пагоня”

  

      У нядзелю, 12-га жніўня, у Праспэкт-Парку ў Брукліне адбылася таварыская імпрэза, спалучаная са сходам Беларуска-Амэрыканскага Згуртаваньня “Пагоня”, якая ладзілася супольна з групаю “Беларусы ў ЗША. Разам лягчэй”.

      У гэты прыемны сонечны дзень, падчас імпрэзы, у якой узяло ўдзел каля 80 чалавек, прысутныя маглі скаштаваць барбэкю і шашлыка, узяць удзел у гульнях і забавах, але самае галоўнае – знаёміцца і наладжваць міжасабовыя кантакты зь землякамі зь Беларусі. Нават прайшоўшы дождж не перашкодзіў прыемна бавіць час, дапамаглі пастаўленыя над сталамі намёты-навесы.

      Прысутныя вельмі пазытыўна адгукаліся пра хаду імпрэзы. Выказвалі пажаданьні, каб такіх таварыскіх мерапрыемстваў было як найболей. Асобная падзяка за арганізацыю пікніка належыцца Ганьне Шарко, Аляксандру Мазгавому, Яўгеніі Васілеўскай, Анатолю Цяценькіну.

Віталь ЗАЙКА

  

  

  

Травеньскі сход Згуртаваньня “Пагоня” 

 

      У суботу, 12 траўня, у Доме Маракоў на Мангэтане прайшоў чарговы, травеньскі, сход Беларуска-Амэрыканскага Згуртаваньня “Пагоня”. Напачатку сходу старшыня арганізацыі сп. Віталь Зайка распавёў пра маючыя адбыцца імпрэзы, заклікаў сачыць за аб’явамі на старонцы “Пагоні” ў Фэйсбуку.

      З прэзэнтацыяй пра іміграцыйнае заканадаўства Злучаных Штатаў выступіў адвакат сп. Гарт Хол. Ён коратка распавёў пра сябе і пра тое, як вывучыў расейскую мову. У 1980-я гады прыехаў вывучаць расейскую мову, трапіў у Бурацкі цэнтар альтэрнатыўнай мэдыцыны. Там знайшоў сабе і жонку. У 1992 годзе вярнуліся ў ЗША і тады пачаў дапамагаць людзям з пытаньнямі, зьвязанымі з іміграцыяй. Скончыў юрыдычную школу і з 2003 году практыкуе права ў штаце Мэрылэнд і Дыстрыкце Калюмбія, а як іміграцыйнае права тычыцца федэральных законаў, дык яго можна практыкаваць у кожным штаце, без патрэбы адмысловай ліцэнзіі. У справах іміграцыі для беларусаў дапамагае адмысловы памочнік Міхаіл, які сам зь Менску і арыентуецца ў беларускай спэцыфіцы.

      Сп. Г. Хол спыніўся таксама на пытаньнях працоўных візаў і юрыдычнай дапамогі праз паралігалаў. Ён адзначыў, што на сайце NYCourts.gov ёсьць інфармацыя пра адвакатаў – дадзеныя, спэцыялізацыя, ці прымаліся супраць яго (яе) дысцыплінарныя меры, і падобнае. Сп. Хол спыніўся на стадыях атрыманьня палітычнага прытулку (азылю) у ЗША, і падкрэсьліў, што асноўная і галоўная рэч, якую мусіць даказаць аплікант – што яму пагражаюць ганеньні й перасьлед (persecution) у краіне, адкуль ён паходзіць. Заява на азыль павінна ад пачатку адпавядаць патрабаваньням і крытэрам, што вызначаюць дапушчальнасьць стасаваньня меры палітпрытулку. Сп. Г. Хол на пытаньні адказаў, што кожны выпадак мусіць мець максымальна вызначаны кантэкст, і таму на канкрэтныя пытаньні ён можа дэталёва адказваць толькі ў межах юрыдычнага кансультаваньня.

      Затым перад прысутнымі выступіў фотамастак сп. Джон Кунстэдар. Ён распавёў пра сябе і пра сваё захапленьне Беларусьсю, яе людзямі, традыцыямі, прыродай. Прамаўляў выдатнай беларускай мовай. Ягонае зацікаўленьне пачалося з час тых часоў, калі напачатку 2000-х прыехаў у Беларусь у якасьці супрацоўніка амбасады ЗША ў Менску. Ён працаваў другім сакратаром амбасады, і намесьнікам кіраўніка місіі ў Менску, калі адносіны ў 2006 годзе зусім папсаваліся. “Як толькі прыехаў у Беларусь – шмат езьдзіў, вандраваў па правінцыі, калі можна так сказаць, бо часьцяком адчуваю, што правінцыя і ёсьць мэтраполія, там дзе жыве і дыхае сапраўдная Беларусь”. У першыя паўтары гады знаёміўся з краінаю, наезьдзіў 35 тыс. км. Паўсюль здымаў. У жніўні 2008 году ў Паставах прайшла фотавыстава ў мясцовым Доме культуры, але ня ўсе здымкі трапілі на яе, бо загадчыцы Дому культуры на спадабаліся некаторыя, на якіх “людзі выглядалі беднымі, дамы – недагледжанымі”. Разам з тым выстава адбылася, яе пабачылі людзі, і гэта ўжо быў посьпех.

      Сп. Кунстэдар сказаў, што шмат чытаў пра Беларусь, і натхняўся творчасьцю такіх фотамастакоў і этнографаў як Ісак Сэрбаў, Зыгмунт Юркоўскі, Вацлаў Ластоўскі, Соф’я Хамянтоўская, Ян Булгак, Аляксандар Сержпутоўскі. Шмат дапамагаў вядомы сучасны фотамастак Дзяніс Раманюк, з якім езьдзілі на Гомельшчыну, у Чачэрскі й Веткаўскі раёны.

      Далей сп. Джон Кунстэдар паказаў праз праектар свае фатаздымкі, камэнтуючы іх. “Адна жанчына неяк на імпрэзе стаяла – глядзела на мяне, а тады падыйшла дый кажа: “О, дык вы шукаеце беларускую экзотыку!” На што адказаў ёй, што для мяне беларуская вёска – гэта як быць дома, гэта сваё, не экзотыка. А вось гарады – гэта экзотыка, гэта тое, дзе я не чуюся сваім. Архітэктурную спадчыну Менску не разумею, і яна ёсьць для мяне экзотыкай, хоць і не здымаю яе”.

      Прамоўца адзначыў, што ён некалі пачынаў вучыць баўгарскую мову, і таму вывучэньне беларускай, як другой славянская мовы,  мела ўжо пэўны падмурак. “Наагул, розьніца паміж сьвятлом і гукам – толькі ў даўжыні хвалі, таму лічу што выявы, якія здымаю, агранічна зьвязаныя з моваю гэтых людзей, моваю беларускай вёскі. Характар, гук мовы робяць свой уплыў. Як і характар глебы, і смак суніцаў”. Здымае ён 75мм аб’ектывам, лічыць што гэта вельмі блізка да людзей, і разам з тым паважае годнасьць кожнага. Пераважна на чорна-белую стужку, але часам і на каляровую; лічбавых камэраў не прызнае. Яму імпануе манэра беларускага фотакарэспандэнта Сяргея Гудзіліна, але той мае іншы, больш рэпартэрскі, падыход. “Мой падыход – адлюстраваць прыгажосьць і годнасьць жыцьця маіх суб’ектаў, іхныя штодзённыя клопаты з аднаго боку, а таксама іхную далучанасьць да вечнага – з другога”.

      Бываў шмат у якіх вёсках і мястэчках Беларусі, і мала засталоя мясьцінаў, дзе б не пабываў яшчэ. Здымаў на фэсьце ў Будславе, на Купальлі пад Менскам, на пілігрымцы ў Росіцы. Здымаў дзяцей і старых, і пасадку бульбы, і набажэнствы ў цэрквах і касьцёлах, і паховіны, і народныя абрады, рамёствы. “Вось плот – нахіліўся й паваліўся, жэрдкі як нотны стан, гэты плот – як скрыпічны ключ у музыцы. Калі сябры рабілі маю выставу ў Браславе, трэба было запытацца дазволу галоўнага ідэоляга раёну, яна прагледзела фатаздымкі і адкладае фота з плотам: “У нашым раёне ўсе платы ў парадку!” Праўда, удалося яе ўгаварыць, што гэта ў іншым раёне, і здымак-ткі патрапіў на выставу”. А яшчэ пра лаву: “Вось лава у вёсцы на вуліцы. Гэта ня проста лава, гэта вясковая агора, форум, назіральны пункт. Бабулі вясковыя ўсё ведаюць, маюць рэнтген-вочы, бачаць, ці чалавек гэты добры, ці дрэнны”. Сьвятары ў вёсцы Рубель. Ліштвы ў вёсцы Тонеж, ліштвы наагул вельмі важная частка спадчыны. Вось Радаўніца ў Аздамічах. “Культура, якая годна справіцца са сьмерцю – гэта сапраўдная культура. Бо што ёсьць культура, з лаціны – гэта перагной, урадлівы слой глебы. Бяз гною няма хлеба і бульбы – і гэтак бяз мовы, традыцыяў няма культуры”.

      Вось Зьвеставаньне ў вёсцы Дварэц, “дзіўна, чаму не карыстаюцца сымболем Зьвеставаньня на 25 Сакавіка, на Дзень Волі, яны супадаюць па календары – бо Зьвеставаньне гэта Добрая Вестка, і надзвычай добра пасуе абвешчаньню Незалежнасьці”. Вось людзі працуюць на зямлі. Яны ведаюць, што рабіць, без падказак зь сельсавету або з адміністрацыі прэзыдэнта. Так было сотні гадоў, і так ёсьць. І значыць, нацыя існуе, насуперак усім перашкодам і скептыцызму. Вось сьвята Пятра і Паўла ў Іўі – працавітыя рукі на сваім месцы. “Вось стары трымае дзяўчынку, якая цалуе паску ў царкве – гэта момант перадачы традыцыі, перадачы веры і культуры, гэта цудоўны момант, што трапіў у кадр”.

      На пытаньне якой мовай ён пераважна карыстаўся, адказаў, што як размаўляў па-беларуску, дык заўсёды бачыў падзяку ў вачох людзей. Наагул можна сказаць, што людзі, іхны характар яму ўжо знаёмыя. “Я рос на Чыкагшчыне, і там бачыў шмат людзей з вашага рэгіёну, і што нагадваюць вашых. Спакойныя, працавітыя людзі, якія ведаюць, чаго ім трэба ад жыцьця. Можна сказаць, што Чыкага – самы вялікі горад ВКЛ у Амэрыцы. Там ёсьць і палякі, і летувісы, і, канешне, ёсьць беларусы. Па досьведзе, розьніца паміж беларусамі і расейцамі – як дзень і ноч. Таксама вялікая розьніца паміж палякам і беларусам. Мне падабаецца ваш код росту і чысьціня традыцыі, якая ёсьць адмысловая і адначасна глыбока эўрапэйская”.

      Сп. Кунстэдар адзначыў, што ў часы сваёй дыпляматычнай працы ён сутыкаўся са стаўленьнем амэрыканскіх афіцыйных асабаў да нацыяў на ўсход ад Одэру, як да “недаразьвітых і недастаткова цывілізаваных”. Але палітыка – гэта тое, што часам ляжыць на супрацьлеглым баку ад культуры. “А мне, я лічу, гэта Божы дар – вяртацца ў Беларусь і здымаць. Я ўдзячны беларускім сябрам, што адчынілі мне дзьверы вашай краіны і вашай культуры”.

      Фатаздымкі сп. Дж. Кунстэдара можна паглядзець у сеціве на сайце Radzimaphoto.com і таксама Flickr-John Kunstadter. Сп. Джон Кунстэдар адказаў на пытаньні прысутных, а пасьля ўсе мелі нагоду працягнуць гутаркі пры сьціплых пачастунках.

Віталь ЗАЙКА

  

Чарнобыльскі мітынг на Мангэтане

 

      У чацьвер 26-га красавіка на Мангэтане, перад будынкам штаб-кватэры ААН на Першай авэню, прайшоў мітынг пратэсту супраць палітыкі рэжыму Лукашэнкі ў дачыненьні да праблемаў Чарнобыльскай бяды і адначасна мітынг салідарнасьці з тымі, хто дасюль жыве на забруджаных радыяцыяй абшарах і з тымі, хто выступае супраць будаўніцтва атамнай электрастанцыі ў Астраўцы, супраць закрытасьці й сакрэтнасьці, якой аточанае гэтае будаўніцтва. Мітынг ладзіўся Беларуска-Амэрыканскім Згуртаваньнем “Пагоня” і быў прымеркаваны да 32-й гадавіны катастрофы на Чарнобыльскай атамнай станцыі.

     Удзельнікі мітынгу сабраліся ў Ральф-Банч парку каля сядзібы ААН, трымаючы бел-чырвона-белыя сьцягі й плякаты, у якіх адлюстроўвалася тэматыка мітынгу. Перад удзельнікамі выступіў старшыня Згуртаваньня “Пагоня” сп. Віталь Зайка. Ён нагадаў прысутным падзеі, што адбыліся 26-га красавіка 1986 году, калі адбыўся пажар і выбух на 4-м энэргаблёку Чарнобыльскай атамнай станцыі, пасьля чаго радыяктыўныя рэчывы з хмарай дыму і часьцінак, што ўтварыліся ў выніку пажару, былі расьцярушаныя на вялікіх абшарах, пераважна ў Беларусі. Каля чвэрці тэрыторыі было забруджана да ўзроўняў, што ўяўлялі пагрозу для здароўя людзей. Савецкія ўлады спрабавалі схаваць маштаб і наступствы катастрофы, але праўда выйшла наверх. Пасьля прыходу да ўлады Лукашэнкі праўду зноў сталі хаваць, і тыя, хто спрабаваў данесьці яе да людзей, як прафэсар Юры Бандажэўскі, апынуліся за кратамі па сфабрыкаваных падставах. Цяпер Астравекая АЭС, якая будуецца нібыта для энэрганезалежнасьці Беларусі, намсамрэч яшчэ шчыльней прывязвае Беларусь да расейскага энэргетычнага сэктару і ставіць яе ў яшчэ большую залежнасьць ад расейскай палітычнай кан’юнктуры. Будова праходзіць без грамадзкага нагляду, падчас яе ўжо адбылося некалькі аварыяў, у тым ліку пашкоджаньне рэактару падчас ягонага мантажу, і нядаўні пажар на шчытавым разьмеркавальніку. Міжнародныя арганізацыі паказвалі на хібы і недахопы ў плянаваньні й будаўніцтве, аднак будоўля дасюць праходзіць фактычна ў сакрэтным рэжыме, без празрыстасьці й грамадзкага кантролю.

      Прысутныя выказалі свой пратэст супраць будовы АЭС і заявілі пра салідарнасьць з пацярпеўшымі ад Чарнобылю і з тымі, хто цяпер пратэстуе супраць Астравецкай АЭС. Падчас мітынгу прысутныя хадзілі па пляцоўцы праз вуліцу перад будынкам ААН, выгукаючы лёзунгі “Жыве Беларусь”, “ No To New Chernobyl!”, “Belarus –YESLukashenka – NO”, “Lukashenka Got To Go!” Мінакам раздаваліся ўлёткі пра мэты акцыі.

Віталь ЗАЙКА