E-KRAMA.COM - нашая старонка ў Нью-Ёрку

Электронная крама <> Бюлетэнь "Весткі й Паведамленьні" <> Альманах "Беларус" <> Архіў газэты "Беларус"
Галоўная Навіны Абвесткі Крама "Весткі й Паведамленьні" "Рубікон" Альманах "Беларус" Архіў газэты "Беларус" Кантакты


 


№ 2 (696) за люты 2024 г.



 Сьвяткаваньне Калядаў у Нью-Ёрку

      У суботу,  6-га студзеня 2024 году, у мястэчку Осынінг, штат Нью-Ёрк, адбылося сьвяткаваньне Шчадровак, або Шчодрага вечара – Шчадраца, сьвята Каляднага цыклю. Пра­ходзіла імпрэза ў памешканьні ло­дачнага клюбу на беразе ракі Гудзон, і сьвяткаваць зь землякамі прыехала до­сыць многа беларусаў зь Нью-Ёрку, Нью-Джэрзі й Пэнсільваніі.

      Шчодры вечар традыцыйна адзна­ча­ецца з выкананьнем сьпеваў калядак і шчадровак. Калі пярэдадзень Калядаў на­зываюць Сьвятым вечарам, дык пярэ­да­дзень Новага году па Юліянскім кален­дары завецца Шчодрым вечарам, і гэта сьвята, якое мае сваю адмысловую аб­рад­­насьць і суправаджаецца працэсіяй удзельнікаў з васьміканцовай зоркай, якую несьлі наперадзе з ваджэньнем ка­зы й мядзьведзя, з хаджэньнем па хатах, з багатым сьвяточным сталом.

      У традыцыйным сялянскім сьвета­глядзе час ідзе цыклічна, ён коціцца нібы кола і паўтарае поры году, згодна з цык­лем сонцастаяньня. 3 24-га сьнежня да 6-га студзеня “сонца паварочвае на лета” – дзень пачынае прыбываць аж да Купаль­ля. Кола, календы (Саlendае) – гэта наз­ва першага дня кожнага месяца на лаці­не. Адсюль выводзіцца назва гэтага сьвя­точнага пэрыяду, на які прыпадае і сьвя­та Раства Хрыстовага.

      Шчадрэц вызначаўся багацьцем аб­радавых страваў, асноўнай зь якіх была багатая куцьця, якую, у адрозьненьне ад каляднай, запраўлялі мясам і са­лам, а так­сама бліны зь верашчакай і смажаным мясам, каўбасамі. На Шчад­рэц варажылі на будучы ўраджай, а дзяўча­ты – на за­мужжа. На Шчадрэц хадзілі па хатах з гульнямі й сьпевамі, і нашыя продкі ўва­жалі, што калядоўшчыкі адга­няюць сваі­мі песьнямі й карагодамі ня­чыстую сілу, якая асабліва шчыруе ў калядны час.

      Усе гэтыя рысы старажытнага аб­ра­ду былі адноўленыя сёлета з дапа­могаю гасьціннага сп-ва Лены і Пятра Рыжых, а таксама Гэніка Лойкі, Валі Якімовіч і ма­ладзейшых удзельнікаў, якія добра пака­залі гульні й сьпявалі калядныя й шчад­роўныя сьпевы. Па словах ар­ганізатаркі сп-ні Алены Рыжай, пра­па­на­ва­ная вэр­сія абраду Шчадровак заснаваная на фальклёрных запісах і прэзэнтацыях “Жаніцьбы Цярэшкі”, якая традыцыйна выконвалася на Шчадрэц.

      Удзельнікі сьвяткаваньня маглі па­ласавацца смачнымі шчадроўскімі стра­вамі і пагрэцца кавай.

      Заснавальніца “Літаркі”, першай анлайн-кнігарні ў ЗША сп-ня Натальля Ка прэзэнтавала беларускія кнігі, што пра­пануе чытачам “Літарка”, а таксама пе­раклады з польскай на беларускую, фун­даваныя Міністэрствам замежных спра­ваў Польшчы, іх раздавалі бескаштоўна.

      Адмысловай асаблівасьцю Шчодра­га вечара была варажба, у якой актыўны ўдзел узялі прысутныя. Гэта водгук да­хрысьціянскага паходжаньня абраду, які ў шмат чым захаваў паганскія рысы.

      Для дзяцей былі арганізаваныя раз­малёўка печыва, складаньне трады­цый­нага саламянага абярэгу “Павука” ды ін­шыя заняткі. Некалькі беларускіх вола­таў адзначылі сьвята заплывам у  Гудзоне.

      Козачка танчыла, адукаванага мядзь­ведзя на ланцугу вадзілі, цыганка вара­жы­ла ды каня прадавала, Цярэшку і Шчод­ру ажанілі, калядныя сьпевы засьпявалі, сям’я Рыжых усіх гасьцей прысмакамі частавалі, такім чынам сьвята атрыма­ла­ся! Вялікі дзякуй усім, хто далучыўся і актыўна ўдзельнічаў у сёлетніх Шчад­роў­ках! Таксама вялікая падзяка “Літарцы” за прэзэнтацыю кніжак, размалёўкі пе­чыва і за саламяных павукоў!

      Усім зычым добрага і багатага году!

Віталь ЗАЙКА